تمام آنچه در وصف دیوارچین شنیده ایم به شنیده ها و کارت پستال ها خلاصه می شود اما اگر اهل سفر و گردش باشیم در همین سرزمین آبا و اجدادی هم مدل های عجایب تمام دنیا را می توان دید. در خطه سرسبز شمال هم جایی هست که با تمام زیبایی و جلوه های زیبایش تصویر دیوار چین را با پله های سنگی زنده می کند.

برای تماشای این جلوه بکر باید شهر فومن، روستاهای گشت، کردمحله، گشت رودخان، سیاه کشی، سیدآباد و قلعه رودخان را پشت سر گذاشت و سرانجام برای رسیدن به خود قلعه رودخان باید حدود 5 کیلومتر در راه سنگفرش شده جنگل نوردی کرد 
    
اینجا قلعه رودخان است؛ قلعه ای که شاید بزرگ ترین دژ دفاعی ایران در شمال کشور باشد. قلعه رودخان که به «سکسار» و «قلعه حسامی» نیز شهرت دارد، با وسعتی بیش از 5/2 هکتار و بارویی به طول یک هزار و 550 متر، دارای 42 برج و دیده بانی است. در این دیواره های قطور، منافذ و ترکش هایی برای ریختن مواد مذاب و تیراندازی نیز تعبیه شده است. در گذشته، چشمه آبی در داخل قلعه جاری بوده که وقت محاصره، از آب آن استفاده می شده است. این چشمه پس از زلزله سال 1369 گیلان خشک شد. قلعه رودخان در فاصله 20کیلومتری جنوب غربی فومن و در ارتفاع بین 655 تا 715 متری از سطح دریا، در بلندترین نقطه کوه قرار دارد 
    
این قلعه مهم تاریخی، مدتها تخت گاه و مرکز فرمانروایی گیلان بوده است. گفته می شود این بنا متعلق به دوره ساسانی است که طی حوادث و رویدادها، تخریب و در زمان حکومت سلجوقیان تجدید بنا شده. قلعه همچنین از پایگاه های مبارزاتی اسماعیلیان بوده که تا دوره زندیه نیز مورد استفاده حکام و فرمانروایان محلی قرار می گرفته و به نظر می رسد پس از آن، دیگر مورد استفاده قرار نگرفته و متروک مانده است. اما از زمان دقیق احداث این قلعه، در تاریخ نشانی یافت نمی شود. با توجه به این که شهر فومن مدتی طولانی مرکز حکومت گیلان ( پس از خاندان اسحاق وند) بوده، اهمیت قلعه بیش از پیش قابل توجه است. روایات نامعتبری هم از حضور میرزا کوچک خان جنگلی به مدت 3 سال در این قلعه خبر می دهد 
    
در اسناد تاریخی پیش از قرن دهم هجری، نام و نشانی از قلعه دیده نمی شود اما برای نخستین بار، الکساندر شودزکو- محقق لهستانی الاصل- که در سال 1830 میلادی هنگام تحقیق در گیلان متوجه این قلعه شد، در یادداشت هایش موقعیت این بنا را ثبت کرده است. وی درباره قلعه رودخان می نویسد: «دژی است بر بالای کوهی در قسمت علیای رودخانه ای به همین نام. بام آن سنگی است و طرفین ورودی دارای دو برج دفاعی مستحکم هستند و روی کتیبه سر در ورودی آن حک شده که این قلعه برای نخستین بار، در سال های 918 تا 921 ه.ق برای سلطان حسام الدین بن امیر علاءالدین اسحقی تجدیدبنا شد. در سمت راست قلعه، رودخانه ای به همین نام قرار دارد که از ارتفاعات سرچشمه گرفته و آب آن از جنوب به شمال، در جریان است. کتیبه مذکور هم اکنون در موزه گنجینه رشت نگهداری می شود
    
در قسمت شرقی قلعه رودخان، بناهایی مخروبه وجود دارد. در قسمت شمال و جنوب، دیوارهای محصورکننده قلعه و برج های نگهبانی در فواصل مختلف به چشم می خورد. اتاق های هشت ضلعی که از آجر ساخته شده نیز هنوز بر فراز برج ها دیده می شود 
    
مساحت بخش شرقی، کمتر از بخش غربی است. بخش شرقی شامل 12 ورودی، زندان، در اضطراری، حمام، آبریزگاه و همچنین چند واحد مسکونی می شود. بخش غربی نیز 12 ورودی، چشمه، حوض، آب انبار، سردخانه، حمام، آبریزگاه، شاه نشین و چند واحد مسکونی را شامل می شود که به وسیله برج و بارو محصور شده است. ارگ که دو طبقه دارد، در قسمت غربی این بنا واقع شده و جنس آن از آجر است. قراولخانه ها در قسمت شرقی به صورت دو طبقه با نورگیرها و روزنه های متعددی که بر محیط اطراف مسلط است، قرار دارند 
    
دورتادور دیوارها و برج ها روزنه هایی دیده می شود که شیب آنها به بیرون قلعه است و برای ریختن مواد مذاب و تیراندازی تعبیه شده اند 
    
در طول تاریخ قلعه، هیچگاه دشمن به آن نفوذ نکرده و نتوانسته آن را فتح کند که این موضوع نشان دهنده مهارت معماران – چه از لحاظ علوم نظامی و چه از لحاظ معماری آن – است
    
بنای قلعه از سنگ و آجر ساخته شده و در بخش های آسیب پذیر و حساس، از سنگ و ساروج استفاده شده و در بیشتر اتاق ها، برج ها و سقف های گنبدی شکل آن، آجر و گچ به کار رفته است
    
اما آنچه این قلعه به ظاهر آجری و سخت را دیدنی می کند راه دو ساعته پیاده روی در کنار جنگل و رود است. راه و پله های سنگی که ناخواسته تو را به چشم اندازهای حیرت آور و سرسبز شمال که شاید تا قبل از آن هیچ کجای دیگر ندیده باشی راهنمایی می کند. جنگل سرسبز و انبوه، رودخانه های بزرگ، آواز پرندگان بوی بهار و طراوت جنگل شمال و یاد تاریخ، آنجا که امروز زیر گام های ما است زمانی محل یورش اقوام مختلف بوده و همه و همه بهانه خوبی است تا یکی از تعطیلات آخر هفته بهاری، شهر دودزده را به مقصد قلعه رودخان ترک کنیم. کلوچه معروف فومنی که بسیار لذیذ است، غذاهای محلی فومن در کلبه های چوبی، خرید سیر تازه شمال و صرف عصرانه محلی با چای زغالی در میان راه قلعه را از دست ندهید و با همه این دلخوشی های شمال از دیوار چین ایرانی لذت ببرید