بنام حضرت دوست

آیین سه هزار ساله

درختکاری یکی از سنت های ایرانیان است و بیش از سه هزار سال است که درخت مورد احترام مردم بوده است. انسان در طول زندگی خود با درخت عجین بوده و همواره به نوعی زندگی خود را به وسیله درخت تأمین می کرده است. در زمانهای دور مکان زندگی خود را بر روی درختان بزرگ بنا می کرد تا از گزند جانوران مهاجم و درنده در امان باشد و درخت آن قدر برایش قابل احترام بود که گاهی برای برآورده شدن حاجات خود به درخت دخیل می بست؛ آیینی که هنوز هم  کم و بیش در محوطه هایی نظیر امامزاده ها و بعضی اماکن مقدس رواج دارد و این منحصر به کشور ما  نمی شود ؛ بلکه در همه ی دنیا باوری با این مضمون که "آخرین درخت مساوی با آخرین انسان" است وجود دارد.

حال اگر بخواهیم وارد بحث علمی و ضرورت وجودی درخت بشویم باید بگوییم که 52 درصد از آلودگی هوا و همچنین آب شیرینی که قابل استفاده برای مردم در سراسر دنیا است به وسیله درخت تأمین می شود. می دانیم که دو سوم از کره زمین را آب تشکیل می دهد و 97 درصد از این آب، آب شور است و تنها     3  درصد از این آب جوابگوی 6 میلیارد جمعیت جهان می باشد و این مقدار به وسیله درخت ، شیرین می شود.

اهمیت فضای سبز

همچنان که می دانیم فضای سبز به عنوان بخش جاندارِ ساخت کالبدی شهر از عملکردها و بازدهی مختلف برخوردار است. اما بهترین بازدهی آن بهبود شرایط محیط زیست، کاهش آلودگی هوا، تأثیر مثبت بر چرخه آب در محیط زیست و افزایش کیفیت آبهای زیرزمینی است. افزایش نفوذپذیری خاک و کاهش آلودگی صوتی را باید بر این فهرست افزود.

فضای سبز حتی در کوچک ترین سطح خود می تواند درجه حرارت را کاهش دهد و در کاهش آلودگی هوا مؤثر باشد. اما این تأثیرات هنگامی به حداکثر خود می رسد که اولاً مکان یابی فضای سبز متناسب با وضعیت اقلیم شهری صورت گیرد و ثانیاً در طراحی فضای سبز، عمدتاً از درختان بهره بگیریم. از یاد نبریم که کاشت یک درخت در محوطه منازل( در صورت وجود فضای مناسب) و کاشت چند درخت در معابر( مجاور منازل) و همچنین کاشت درختان در فضاهای هر چند کوچک محلی تأثیر بسزایی در وضعیت محیط زیست ما دارند.

برگزاری روز درختکاری ضمن آنکه ارج گذاشتن به سنت ارزشمند کاشت و حفظ درخت می باشد، آیینی گرانقدر است که پیشینه ای بس کهن در فرهنگ ایران زمین دارد. اما برگزاری این آیین گرامی ، سالی یکبار، پاسخگوی نیازهای مبرم کنونی ما نمی باشد. چرا که حضور درخت در شهر می باید بر مبنای محورهای زیر عملی گردد:

هر محله ی شهری باید دارای یک فضای سبز محلی باشد و هر ناحیه از فضای سبز منطقه ای و هر چند منطقه از فضای سبز وسیع گردشگاهی برخوردار باشند.

بدیهی است در وضعیت کنونی با توجه به آلودگی هوا و محدویت های محیطی اعم از آلودگی خاک، آب و... ضروری است از گونه های مقاوم بهره جوییم و این گونه های درختی با توجه به رشد نهایی هر کدام باید از عرض و عمق مناسب جهت کاشت برخوردار باشند.

گونه های مناسب با اقلیم تهران را می توان برابر فهرست زیر جمع بندی کرد: توت، پسته، افرا، بنه، اقاقیا، نراد، زبان گنجشک، کاج تهران، عرعر، سروسیمین( نقره ای)، جوالدوز،؛ ارس، سنجد،گز، کاج جنگلی، چنار، کاج زرد، نارون ، داغداغان و بلوط.

این گونه ها ضمن آنکه در برابر آلودگی هوا مقاوم می باشند، نیاز کمتری نیز به آب دارند.

فواید درخت و درختکاری:

برای پی بردن به اهمیت درخت و درختکاری و نقش آنها در حفظ طبیعت و زندگی انسان ، تعدادی از فواید آن را برای شما بیان می کنیم:

1. طبیعت بدون درخت، ناموزون و زشت می گردد. وجود جنگل و درخت در صحنه طبیعت و زندگی انسان، باعث زیبایی، شادی، سبزی، آسایش، رفاه، صفا، پاکی و طراوت می شود.

2. درختان نبض زمین هستند و مایه حیات انسان و حیوان و حتی بعضی از گیاهان، زیرا درختان با جذب گازهای سمی از جمله دی اکسید کربن و تولید اکسیژن که یکی از اساسی ترین نیازهای حیات انسان و حیوان است، باعث دوام حیات انسان و سلامت چرخه طبیعت می شوند. کمبود درختان و تخریب و نابودی جنگل ها به ویژه در این عصر دود و زندگی ماشینی، موجب انقراض نسل انسان و حیوان خواهد شد.

3. برگ و شاخه های درختان بخش مهمی از تغذیه حیوان و گاه انسان را فراهم می سازند و در تولید گوشت مصرفی انسان ( با تغذیه دام ها از گیاهان) نقش اولیه را دارند.

4. میوه بسیاری از درختان مورد استفاده انسان و حیوان است، به طوری که می تواند در تغذیه انسان و تأمین ویتامین های مورد نیاز او تأثیر به سزایی داشته باشد. در فواید گیاه و گیاه خواری در دستورات پزشکی و حتی دینی توصیه های زیادی شده است.

5. چوب درختان در صنایع چوب بُری و تأمین بخش مهمی از وسایل مورد نیاز زندگی انسان نقش اساسی دارند.

6. درختان می توانند در جلوگیری از فرسایش خاک کشاورزی و مفید زمین در هنگام سیل نقش مهمی داشته باشند.

7. درختان در تغییر و تبدیل آب و هوا و اعتدال آن نقش به سزایی دارند. تشکیل جنگل و توسعه آن، نه تنها تاثیر اساسی در روند آب و هوا دارد، بلکه در حشر و نشر پرندگان، چرندگان و دیگر حیوانات اهلی و وحشی و نهایتا تعادل در چرخه طبیعت نقش ارزنده ای دارد.

8. سایه و ریشه ی درختان، در حفظ و رشد گیاهانی که نمی توانند ریشه ی خود را برای جذب آب به اعماق زمین بفرستند و یا طاقت تحمل تابش مستقیم نور خورشید را به ویژه در فصل گرما و تابستان ندارند و یا نمی توانند در مقابل باد و باران های تند مقاومت نمایند، تأثیر به سزایی دارند.

9. در فصل پاییز کشاورزان، باغداران و گل و گیاه کاران از کود ساخته شده از انبوه برگ درختان استفاده لازم را می نمایند.

در پاییز، انبوه برگ ریخته شده از درختان می تواند «ابرکود» متراکمی بسازد که هوموس یا سیاخاک (گیاخاک) نامیده می شود. این ماده خاصیت «گلوئیدی» دارد و نگهداری آب توسط خاک را افزایش می دهد. هوموس، مواد معدنی خاک را نیز جذب می کند و از هرز رفتن آنها جلوگیری می نماید. لذا هوموس را با خاک مخلوط می کنند تا مواد مغذی ضروری برای رشد گیاه را تأمین نماید.

10.بسیاری از درختان از قدیم الایام، در صنعت داروسازی و عطاری و حتی به دست آوردن نوعی چسب مورد استفاده قرار می گیرند، مثلا بهترین ماده ضدعفونی کننده از برگ درخت سدر و سنجد، بهترین رنگ مو از درخت حنا، بهترین مواد خوشبوکننده از چوب درخت عرعر و بهترین نوع عطر برای رفع خستگی در کارگاه هایی که می خواهند ظرفیت تولیدی شان را بالا ببرند، از درخت سرو به دست می آید.

مانیز امسال بمناسبت هفته درختکاری در کنار دوستداران طبیعت ومحیط زیست وجلوگیری از بیابان زدائی وحمایت محیط زیست تالاب نجم آباد در شهرستان نظر آباد،برنامه ای زیبای استانی را خلق نمودیم ،جشن درختکاری با موسیقی زنده وسازو دوهل واجرای برنامه های سوار کاری ورقص چوب و سخنرانی واهداءلوح سپاس وجوائزبه کار خود ادامه می داد.

حضور مدیر کل منابع طبیعی ومعاونین وی در این برنامه جای امیدواری بود ،در این برنامه زیبا گروه کوهنوردی البرز سبزو NGOجمعیت البرزسبز بطور جداگانه لوح تقدیر را دریافت نمودند،لوح کوهنوردی را آقای پیشرویان به نمایندگی گروه ولوح جمعیت را سرکار خانم ناهید بکائیان از طرف جمعیت البرزسبز دریافت نمودند،این برنامه که باخوش آمد گوئی آقای مهران کیان بعنوان رئیس کارگروه حفاظت محیط زیست هیئت کوهنوردی وصعودهای ورزشی استان البرز از مسئولین وشرکت کنندگان صورت پذیرفت و به اهمیت این روز وایام درختکاری برای حفظ منابع طبیعی وتوسعه پایدار محیط زیست پرداختند،لازم بذکر است آقای لشگری ، معاون مدیر کل محیط زیست استان البرزوآقای مهندس حکیمی رئیس اداره محیط زیست شهرستان کرج وهیئت همراه در این برنامه حضور داشتند،گروه کوهنوردی فجر تأمین اجتماعی نیز اولین سال تأسیس گروهشان را جشن گرفتند والبرزی های سبز قامت نیز در کنارشان حضور یافتندواین افتخار را به مدیر محبوب تیم فجر سرکار خانم مریم اسدی و اعضائشان تبریک گفتندو همچنین کارگروه نوجوانان جمعیت البرزسبز به سرپرستی آقای خواجه حسینی ودانش آموزان دبیرستان نمونه غیر دولتی خردمند ،در این برنامه حضور داشتند که با کاشت درختچه های گزوپاکسازی منطقه حال وهوای این همایش را با شکوه تر ساخته بودند وحضور خانواده آقای رضاخانی دبیر هیئت کوهنوردی استان البرزو پذیرائیشان از شرکت کنندگان جای تقدیر وتشکر را دارد.

این همایش با حضور حدود 600 نفر با کاشت 500 درختچه گز و100 درخت عرعروبازدید تالاب نجم آباد بکار خود در ساعت 13 پایان داد.

سر بلندو پیروز باشید

تهیه گزارش :زینب جاوید